Inhoudelijk verslag Stichting Open Monumentendag Gemeente Alphen aan den Rijn 2025

Het bestuur van de Stichting Open Monumentendag Gemeente Alphen aan den Rijn bestond in 2025 uit: Tineke Verbakel (Voorzitter en Boskoop); Dries Janse (Penningmeester en Benthuizen); Jan de Ruiter (Penningmeester en Benthuizen) vanaf november 2025; Patricia Alkhoven (Secretaris en Hazerswoude); Niek Zwinkels (Alphen aan den Rijn); Arjan van ’t Riet (Aarlanderveen); Jan Kamphuis (Koudekerk aan den Rijn); Luuk Boerman (Zwammerdam)

Het Bestuur vergaderde in 2025 een keer per maand: 15 januari, 12 februari, 12 maart, 16 april, 14 mei, 11 juni, 9 juli, 13 augustus, 3 september, 8 oktober, 12 november, 10 december.

Ter voorbereiding op het thema van Open Monumentendag 2025 “Erfgoed en Architectuur. Gebouwd om te blijven.” organiseerde het Bestuur op 31 januari een inspiratieavond met presentaties en workshop en discussie (zie verslag verderop).

Er werd in 2025 geen klassendag georganiseerd omdat begin september voor scholen vaak een lastig moment is om een extra les of activiteit in te lassen in het drukke programma. Daarom is besloten de klassendag in 2026 in het voorjaar te houden.

Enkele Bestuursleden namen deel aan de landelijke webinars ter voorbereiding op OMD. Het invoeren van alle monumenten op de landelijke website (die doorlinkte naar de app) kostte heel veel tijd. De app was lange tijd niet te gebruiken wat de invoer bemoeilijkt.

Flyer ipv boekje

In plaats van het bekende geel-blauwe boekje besloot het Bestuur een flyer te maken. De flyer bevat minder informatie dan het boekje en verwijst daarvoor door naar de app en website. Een mooi, redelijk abstract, kaartje laat overzichtelijk zien waar zich alle te bezoeken monumenten bevinden. De overgang naar deze nieuwe vorm en het verkrijgen en verwerken van de juiste informatie kostte veel extra tijd. De flyer was daardoor ook pas een week voor OMD beschikbaar. Volgend jaar gaat de planning daarvan strakker en zal de flyer weer 3 weken voor OMD gedistribueerd kunnen worden.

In elke kern zijn flyers verspreid en waar mogelijk posters opgehangen.

Open Monumentendag 13 en 14 september.

De zaterdag 13 september 2025 was de belangrijkste dag in de Gemeente voor OMD. Enkele monumenten waren ook op zondag 14 september open.

Er werden ca 3200 bezoekers geteld.

Monumentenprijs

Het Bestuur wil in 2026 kijken of er weer een Monumentenprijs georganiseerd kan worden en heeft daarvoor de nodige voorbereidingen getroffen.

Verslag inspiratieavond 31 januari 2025

Op 31 januari organiseerde de Stichting Open Monumentendag Gemeente Alphen aan den Rijn een inspiratieavond in het Gemeentehuis. Genodigd waren monumentbezitters en beheerders die de afgelopen jaren tijdens Open Monumentendag geopend waren voor het publiek of speciale activiteiten op die dag organiseerden.

De avond werd onder leiding van Niek Zwinkels (Bestuurslid en contactpersoon voor Alphen aan den Rijn) ingeleid door Bestuursvoorzitter Tineke Verbakel. Zij vertelde over de activiteiten van de Stichting Open Monumentendag Gemeente Alphen aan den Rijn en over het doel van de avond: Het versterken van de relaties die gedurende de afgelopen jaren zijn gelegd rond de Open Monumentendag en het betrekken van relaties bij maken van plannen rond Open Monumentendag 2025. Vervolgens introduceerde zij kort het thema voor 2025: Erfgoed en Architectuur. Gebouwd om te blijven.

Daarna nam Patricia Alkhoven (secretaris en contactpersoon voor Hazerswoude-dorp en -Rijndijk) het publiek mee langs mogelijke activiteiten en invullingen van het landelijke thema met een lokale invulling. Zo kwamen ideeën ter inspiratie aan bod: onder andere belangrijke architecten (o.a. Weeber en Landman), of lokale architecten (o.a. Jan Dekker), Landmarks (torens) waardoor mooi zicht op architectonisch erfgoed (beelden vanuit drones). 

Als primeur toonde Luuk Boerman (Bestuurslid en contactpersoon Zwammerdam) een opzet voor een nieuwe folder die het bekende geel-blauwe boekje gaat vervangen.

Na een pauze gingen alle deelnemers aan vier tafels aan de slag met de volgende vragen:

• Wat vindt u van de Open Monumentendag in Alphen aan den Rijn in de afgelopen jaren, wat is goed en wat kan er beter?
• Welke ideeën heeft u rond het thema architectonisch erfgoed?
• Wie kunnen we betrekken bij de Open Monumentendag? (Denk behalve aan erfgoed gerelateerde instellingen ook aan bedrijven)

Alle deelnemers schreven hun bevindingen op post-its. Na afloop deed elke tafel verslag van de belangrijkste antwoorden op de vragen. De resultaten op de post-its zijn verwerkt in een longlist en zijn met de deelnemers gedeeld.

Jaarverslag 2024 Stichting Open Monumentendag Alphen aan den Rijn

Het bestuur heeft in 2024 12 keer vergaderd in het Gemeentehuis te Alphen aan den Rijn.

Het landelijk thema voor de Open Monumentendag 2024 op zaterdag 14 september en zondag 15 september was “Routes, Netwerken en Verbindingen. Onderweg”. De opening van de OMD dagen werd gedaan door Wethouder Gert van den Ham op zaterdag 14 augustus in de zojuist gerestaureerde Brugkerk in Koudekerk.  T. Verbakel, voorzitter OMD, gaf een korte toelichting op het thema.
Er werd ook dit jaar een programmaboekje uitgebracht met alle deelnemende monumenten en achterin de complete lijst van Rijks- en Gemeentelijke Monumenten in de hele gemeente Alphen aan den Rijn.

Zaterdag 14 september was weer een groot aantal monumenten in de gemeente Alphen aan den Rijn te bezichtigen. Sommige waren ook op zondag 15 september geopend. Het landelijk thema “Routes, Netwerken en Verbindingen” met als onder­titel “Onderweg” leverde veel creatieve activiteiten op.

Naast de rondleidingen in Alphen en Koudekerk, de vaartochten door CAS in Alphen en door het Historisch Museum in Hazerswoude, alsmede de rondvaart in Boskoop georganiseerd met het thema plantentransport per schouw, waren er 51 monumenten geopend die vrij toegankelijk waren. Het zonnige weer werkte erg goed mee.

De officiële opening was om 10.00 uur in de Brugkerk te Koudekerk. De voorzitter OMD Alphen aan den Rijn, Tineke Verbakel, gaf in haar openingswoord het belang van ons erfgoed aan. Daarna opende wethouder Van den Ham de Open Monumentendag en tevens de geheel gerenoveerde Brugkerk, het oudste monument van onze gemeente.

De vaartocht, georganiseerd door het Centrum voor Architectuur en Stedenbouw (CAS) trok traditiegetrouw veel passagiers en ook de vaartocht over de Oostvaart in Hazerswoude met als eindpunt de expositie over de Romeinse Limes route in het museum werd enthousiast bezocht. Bijzonder was ook de openstelling van het voormalige kantongerecht Wilhelminalaan 26 te Alphen aan den Rijn met een interessante expositie. In Boskoop was onder andere het oude Raadhuis geopend en ook daar werd er druk gevaren. In Benthuizen trokken de Oudheidkamer en Korenmolen de Haas veel bezoekers. In Hazerswoude was de Watertoren geopend met een leuke quiz voor de jongeren. De Scheepjeskerk had een expositie over de trekschuiten, de veerdienst de Volharding en de emigranten, dit alles met als thema verbindingen.

In Zwammerdam was dit jaar voor het eerst de dokterswoning geopend. De Rooms Katholieke Kerk In Aarlanderveen was sinds een aantal jaren weer opengesteld met een uitgebreide expositie en uiteraard kon men ook de beroemde Molenviergang bezichtigen. In Koudekerk trok de verbouwde Brugkerk een absoluut record aan bezoekers; mede doordat er de hele dag activiteiten georganiseerd waren, telde men 600 bezoekers.

In alle kernen was er veel belangstelling voor de kerken, voor een groot deel ook monumenten. Het was ook Nationale Orgeldag: in veel kerken zijn door de dag heen orgelconcerten gegeven en konden orgels bespeeld worden. 

Dit jaar was er geen Open Monumenten Klassendag.

In totaal waren er 4.426 getelde bezoekers duidelijk meer dan in 2023.

Verder was de Stichting OMD betrokken bij de Najaarsbijeenkomst Erfgoed georganiseerd door De Gemeente en de Erfgoedcommissie. 

Het OMD bestuur bestond in 2024 uit de volgende personen:
Tineke Verbakel (Boskoop), voorzitter
Henk de Boer (Hazerswoude-Rijndijk en -Dorp), secretaris tot 1 oktober 2024

Patricia Alkhoven (Hazerswoude-Rijndijk en -Dorp) secretaris vanaf 1 oktober 2024
Dries Janse (Benthuizen), penningmeester
Niek Zwinkels (Alphen aan den Rijn)
Luuk Boerman (Zwammerdam)
Arjan van ’t Riet (Aarlanderveen)
Jan Kamphuis (Koudekerk)

Ondersteuning:
Jochem van Wijngaarden: website
Robert Bezemer: Nationale Orgeldag

Jaarverslag 2023 Stichting Open Monumentendag Alphen aan den Rijn

Het bestuur heeft in 2023 12 maal vergaderd in het Gemeentehuis te Alphen aan den Rijn.
Het landelijk thema voor de Open Monumentendag 2023 op zaterdag 9 september en zondag 10 september was “Levend Erfgoed”. De opening van de OMD dagen werd weer gedaan door Wethouder Anouk Noordermeer op donderdag 31 augustus in het Archeon. Jack Veldman, directeur van het Archeon, deed het welkomstwoordje. T. Verbakel, voorzitter OMD, gaf een korte toelichting op het thema en na afloop kregen de bestuursleden een rondleiding in dit levend erfgoed.
Er werd ook dit jaar een programmaboekje uitgebracht met alle deelnemende monumenten en achterin de complete lijst van Rijks en Gemeentelijke Monumenten in de hele gemeente Alphen aan den Rijn.
Ondanks de hoge temperaturen zijn de OMD dagen in de Gemeente Alphen aan den Rijn uitermate goed verlopen en waren er over beide dagen ruim 4000 bezoekers geteld. De architecten groep CAS had een fietstocht georganiseerd door de kern Alphen aan de Rijn langs de Monumenten. Het Joods washuisje trok weer veel bezoekers en het team van de Watertoren in Hazerswoude kon 380 belangstellenden verwelkomen, die hebben genoten van het uitzicht en de nieuwe uitbreiding met het opzichterhuisje.
Het oude RaadHuis in Boskoop was ook een trekpleister.
In de Scheepjeskerk was een optreden van het levend erfgoed , de oudste amateur toneel-vereniging “Onder Ons” samen met het 134-jarige Bernarduskoor en werd de geschiedenis van de dragersvereniging “Libere Me”in beeld gebracht.
De afsluiting in de Adventskerk met een theater- concert door Simon Stelling trok veel belangstelling, de kerk was geheel gevuld. Na afloop werd door
Burgemeester Spies een lintje uitgereikt aan Simon Stelling.

In het kader van Nationale Orgeldag konden in onze gemeente 16 orgels worden beluisterd en vaak zelf bespeeld. In het Flora gebouw te Boskoop werd het VARA theater-orgel uit 1932 bespeelt door organist Patrick Hopper en was er uitleg door de vrijwilligers van de Nederlandse Orgel Federatie.

Via de lokale pers is er weer ruim aandacht besteed aan deze Open Monumentendagen en veel mensen hebben weer gebruik gemaakt van de mogelijkheid om monumenten te bezoeken.
De Klassendag was dit jaar samen met het Cultuurpalet georganiseerd in de Adventskerk met een uitvoering van een familievoorstelling over het “Carnaval de Dieren”, een musical van Camille Saint-Saëns. Vanwege de grote belangstelling is dit over 2 dagen verdeeld : donderdag 7 september en vrijdag 8 september waarbij 7 voorstellingen werden gegeven voor totaal 1300 scholieren van groep 5 en 6.

Het OMD bestuur bestond in 2023 uit de volgende personen:
Tineke Verbakel (Boskoop), voorzitter
Henk de Boer (Hazerswoude-Rijndijk), secretaris
Dries Janse (Benthuizen), penningmeester
Liesbeth van de Zand (Alphen aan den Rijn), Nationale Orgeldag
Gerdien Snel (Zwammerdam), Open Monumenten Klassendag
Arjan van ’t Riet (Aarlanderveen)
Jan van Wijk (Koudekerk)
Hans Bahlmann (Alphen aan den Rijn)

Ondersteuning:
Jochem van Wijngaarden: website
Robert Bezemer: Nationale Orgeldag

Op 8 maart 2023 heeft Hans Bahlmann aangegeven dat hij toch geen bestuursfunctie op zich wil nemen.
Jan Kamphuis is per 8 maart 2023 benoemd als bestuurslid van OMD, hij vertegenwoordigt de kern Koudekerk.
Niek Zwinkels is per 13 september 2023 benoemd als bestuurslid OMD, hij vertegenwoordigt de kern Alphen aan den Rijn.
Luuk Boerman is per 11 oktober 2023 benoemd als bestuurslid OMD, hij vertegenwoordigt de kern Zwammerdam.
Op 11 oktober 2023 heeft het bestuur afscheid genomen van Jan van Wijk, Liesbeth van de Zand en Gerdien Snel. Zij waren volgens het rooster aftredend.

Jaarverslag Stichting Open Monumentendag gemeente Alphen aan den Rijn 2022

In 2022 was na twee jaar corona een redelijk normaal jaar. Het bestuur kon daarom weer 12 maal ver­gaderen zonder Teams e.d. waarvan twee maal nog in de zaal van de Joannes de Doper kerk in Boskoop en tien maal in het Gemeentehuis te Alphen aan den Rijn. Op 6 juli 2022 is Hans Bahlmann toegetreden als aspirant-bestuurslid van onze Stichting. Hij zal vertegen­woordiger zijn van Alphen aan den Rijn na het vertrek van Liesbeth van de Zand. Robert Bezemer zal na haar vertrek de coördinatie van Nationale Orgeldag gaan overnemen.

Het landelijk thema voor de Open Monumentendag 2022 op zaterdag 10 en zondag 11 september was

“Duurzaamheid”. De opening van de OMD dagen werd gedaan door Wethouder Anouk Noordermeer

in de voormalige Bonifaciusschool aan de Paradijslaan op vrijdag 9 september. Dit door een tekstbordje

op de gevel te monteren met daarop een kort verhaal over de historie van deze school die op een mooie manier is omgebouwd tot appartementencomplex met het behoud van het karakter van de oude school.

Er werd ook dit jaar een programmaboekje uitgebracht met alle deelnemende monumenten met achterin de complete lijst van Rijks en Gemeentelijke Monumenten in de hele gemeente Alphen aan den Rijn. Via de lokale pers is er ruim aandacht besteed aan deze Open Monumentendagen en veel mensen hebben weer gebruik gemaakt van de mogelijkheid om monumenten te bezoeken. Vooral het Joods Washuisje en de Synagoge in Alphen trokken veel belangstelling. Maar ook de Dorpskerk in Zwammerdam, de Scheep­jeskerk aan de Rijndijk in Hazerswoude en de Hervormde Kerk in Hazerswoude-Dorp, de Oudheidkamer in Benthuizen en het Kerkje in Boskoop  konden veel bezoekers verwelkomen. Het slotconcert in de Advents­kerk door stadsorganist Simon Stelling werd eveneens goed bezocht.

In het kader van Nationale Orgeldag konden in onze gemeente 15 orgels worden beluisterd en vaak zelf bespeeld. Al met al weer geslaagde dagen die veel positieve reacties opleverden.

Helaas kon de Klassendag, die gehouden zou worden in Zwammerdam met als onderwerp de Hollandse Waterlinie, niet doorgaan omdat het niet in het schoolprogramma ingepast kon worden.

Ook dit jaar zijn er weer een aantal tekstbordjes gemonteerd, n.l. bij de Ontmoetingskerk in Koudekerk, de Bonifaciusschool in Alphen en het Raadhuis in Benthuizen. Het totaal ligt nu op 12. Het streven is om dit bij meer monumenten te doen.

Onze eigen website wordt regelmatig bijgewerkt, de landelijke OMDwebsite wordt nog verder verbeterd.

Het OMD bestuur bestond in 2022 uit de volgende personen:

Tineke Verbakel (Boskoop), voorzitter

Henk de Boer (Hazerswoude-Rijndijk), secretaris

Dries Janse (Benthuizen), penningmeester

Liesbeth van de Zand (Alphen aan den Rijn), Nationale Orgeldag

Gerdien Snel (Zwammerdam), Open Monumenten Klassendag

Arjan van ’t Riet (Aarlanderveen)

Jan van Wijk (Koudekerk)

Hans Bahlmann (Alphen aan den Rijn)

Ondersteuning:

Jochem van Wijngaarden / website

Robert Bezemer / Nationale Orgeldag